# Lis i winogrona

_Retold by Talerie (talerie.com) from Aesop’s Fables: a new translation_ · 1 min read · ages 3+

Głodny lis zauważa w ogrodzie kiście winogron na wysokiej pergoli i skacze do nich raz po raz, ale zawsze brakuje mu odrobiny. W końcu lis odchodzi z podniesioną głową i mówi głośno, nie oglądając się za siebie, że winogrona wcale nie są dojrzałe, tylko zupełnie kwaśne.

---

Pewnego razu głodny lis szedł przez ogród i zobaczył winorośl, która pięła się po wysokiej pergoli. Zwieszały się z niej piękne kiście winogron, ciemne i pełne soku. Na sam ich widok lisowi zaburczało w brzuchu.

Przykucnął, odbił się od ziemi i skoczył najwyżej, jak umiał. Niewiele mu zabrakło. Skoczył drugi raz, potem trzeci, z całych sił, ale kiście wciąż wisiały tuż nad jego nosem, odrobinę za wysoko.

W końcu sam dał za wygraną. Wyprostował się, uniósł głowę i odszedł spokojnym, dostojnym krokiem, jakby wcale mu na tych winogronach nie zależało.

— A myślałem, że te winogrona są już dojrzałe — powiedział głośno, nie oglądając się za siebie. — Teraz widzę, że są zupełnie kwaśne.

**Moral:** Kiedy czegoś nie możemy dostać, łatwo nam udawać, że wcale tego nie chcieliśmy.

---

## About this tale

Bajkę o lisie i winogronach przypisuje się Ezopowi. W greckim tekście prozą, wydanym w Paryżu przez Émile’a Chambry’ego pod numerem 32, głodny lis widzi wiszące kiście winogron, chce je zdobyć, ale nie może, a odchodząc, mówi sam do siebie dwa słowa: „Ὄμφακές εἰσιν”. Fedrus ujął tę bajkę w łaciński wiersz.

Opowiadamy ją za V. S. Vernonem Jonesem, który przełożył bajki Ezopa na angielski i tę umieścił na samym początku zbioru. Jego lis skacze najwyżej, jak może, czego grecka proza nie opisuje, i na koniec stwierdza, że winogrona są „quite sour”. Morału Vernon Jones nie podaje; nasz morał jest własny.

> Teraz widzę, że są zupełnie kwaśne.
>
> V. S. Vernon Jones, 1912: I thought those Grapes were ripe, but I see now they are quite sour.

### Grecka proza i przekład Vernona Jonesa

|  | Tekst grecki (Chambry) | Vernon Jones (1912) |
| --- | --- | --- |
| Lis | głodny („λιμώττουσα”) | głodny („A hungry Fox”) |
| Winogrona | u Chambry’ego „pendre à une treille” | na winorośli rozpiętej na wysokiej kracie |
| Próba | nieopisana, tekst mówi tylko, że się nie udało | skacze najwyżej, jak umie, bez liczby skoków |
| Odejście | „Ἀπαλλαττομένη”, u Chambry’ego „il s’éloigna” | „with an air of dignity and unconcern” |
| Słowa lisa | „Ὄμφακές εἰσιν”, u Chambry’ego „C’est du verjus” | myślał, że dojrzałe, a są „quite sour” |
| Morał | niektórzy ludzie winią okoliczności | brak |

### Co dzieje się w naszej bajce

U nas głodny lis idzie przez ogród i widzi winorośl pnącą się po wysokiej pergoli, a na niej ciemne kiście pełne soku. Ogród i burczenie w brzuchu to nasze dodatki; Vernon Jones mówi tylko o winorośli na wysokiej kracie. Nasz lis skacze trzy razy, choć w przekładzie liczby skoków nie ma. Potem daje za wygraną i odchodzi spokojnym, dostojnym krokiem, tak jak lis Vernona Jonesa, który oddala się „with an air of dignity and unconcern”. Na koniec nasz lis mówi głośno, nie oglądając się za siebie, że winogrona są zupełnie kwaśne.

Morał pod bajką napisaliśmy sami: „Kiedy czegoś nie możemy dostać, łatwo nam udawać, że wcale tego nie chcieliśmy”. Przy czytaniu na głos nie ma tu nic, co mogłoby zaniepokoić dziecko: nikt lisa nie karze ani nie wyśmiewa, lis po prostu odchodzi.

### Fedrus, La Fontaine i inne bajki o lisie

W łacińskim wierszu Fedrusa lis skacze z całych sił („summis saliens viribus”), a odchodząc, mówi: „Nondum matura est; nolo acerbam sumere”. U La Fontaine’a lis jest Gaskończykiem albo, jak mówią inni, Normandczykiem („d’autres disent normand”), a o winogronach mówi „Ils sont trop verts”. Ostatni wers tej bajki bierze lisa w obronę: pyta, czy nie postąpił lepiej, niż gdyby się skarżył. Obaj poeci każą więc lisowi nazwać winogrona niedojrzałymi albo zielonymi, a nie kwaśnymi. Słowo „kwaśne” nasz tekst przejął od Vernona Jonesa („quite sour”).

W zbiorze Vernona Jonesa są też inne bajki o lisie, które opowiadamy na naszej stronie: „Kruk i lis” oraz „Lis i bocian”. W każdej z nich występuje inny lis i żadna nie jest dalszym ciągiem tej historii.

Sources (claims checked against them on 2026-11-02):
- 1912: The Fox and the Grapes, Aesop’s Fables; a new translation, przeł. V. S. Vernon Jones, Project Gutenberg nr 11339 [our source] (https://www.gutenberg.org/ebooks/11339)
- 1927: Ἀλώπηξ καὶ βότρυς / Le Renard et les Raisins, Ésope, Fables, tekst i przeł. Émile Chambry, Paris: Les Belles Lettres, 1927, nr 32 (https://fr.wikisource.org/wiki/Fables_d%E2%80%99%C3%89sope_(trad._Chambry,_1927)/Le_Renard_et_les_Raisins_(bilingue))
- De vulpe et uva, Fedrus, Fabulae, ks. IV, bajka III, Wikisource (łac.) (https://la.wikisource.org/wiki/Fabulae_(Phaedrus)/Liber_IV)
- 1874: Le Renard et les Raisins, La Fontaine, Fables, Paris: Bernardin-Béchet, 1874, ks. III, bajka XI, s. 107–108 (https://fr.wikisource.org/wiki/Fables_de_La_Fontaine_(%C3%A9d._1874)/Le_Renard_et_les_Raisins)
- Wikidata Q1193645, ATU 59, Perry 15 (https://www.wikidata.org/wiki/Q1193645)

---

- Read online: https://talerie.com/pl/bajki/lis-i-winogrona
- Also in: [English](https://talerie.com/en/tales/the-fox-and-the-grapes.md), [German](https://talerie.com/de/maerchen/der-fuchs-und-die-trauben.md), [Spanish](https://talerie.com/es/cuentos/la-zorra-y-las-uvas.md), [Portuguese](https://talerie.com/pt/contos/a-raposa-e-as-uvas.md), [Czech](https://talerie.com/cs/pohadky/liska-a-hrozny.md)
- Author's country: Greece (https://talerie.com/pl/bajki/kraj/grecja)
- Wikidata: https://www.wikidata.org/wiki/Q1193645
- Tale type: ATU 59, Perry 15 (per Wikidata)
- Source: Aesop's Fables: a new translation, tr. V. S. Vernon Jones (1912) (https://www.gutenberg.org/ebooks/11339)
- Public-domain basis: Talerie contemporary retelling (CC0 2026), based on: Aesop's Fables: a new translation, tr. V. S. Vernon Jones (1912) — translation: author died 564 BC (+70 passed); translator V. S. Vernon Jones died 1955 (+70 passed)
- License: CC0-1.0 (https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/)