Przejdź do treści
Młoda kobieta w niebieskiej sukni stoi w długiej galerii, w jednej ręce trzyma świecę, w drugiej mały kluczyk, i patrzy na ciemne okute drzwi w głębi.

Sinobrody

Charles Perrault

12 min czytania od 8 lat

Sinobrody ma złotą zastawę i pozłacane karety, a brodę siną jak zimowy zmierzch. Młodsza córka sąsiadki zostaje jego żoną, choć ludzie szepczą o dawnych żonach. Miesiąc po ślubie mąż daje jej pęk kluczy i wyjeżdża, ale do gabinetu na dole, który otwiera mały kluczyk, wejść jej nie wolno.


Był sobie raz człowiek, który miał piękne domy w mieście i na wsi, złotą i srebrną zastawę, meble kryte haftem i karety błyszczące od pozłoty. Jednego mu tylko brakowało: żeby ludzie go lubili.

Broda rosła mu bowiem sina jak zimowy zmierzch, a wyglądał przy tym tak groźnie, że każdy wolał zejść mu z drogi.

W sąsiedztwie mieszkała pewna zacna pani, która miała dwie córki. Sinobrody poprosił ją o rękę jednej z nich, wszystko jedno której.

Żadna z sióstr nie chciała o tym słyszeć. Nie potrafiły się przemóc, żeby wyjść za człowieka o sinej brodzie, a do tego szeptano po sąsiedzku, że miał już przedtem kilka żon i że nikt nie wie, co się z nimi stało.

Żeby je do siebie przekonać, zaprosił obie panny, ich matkę i kilka przyjaciółek do swojego wiejskiego dworu. Zostały tam cały tydzień.

Były przejażdżki i polowania, łowienie ryb, tańce, uczty i podwieczorki w ogrodzie. Wszystko udało się tak dobrze, że młodsza z sióstr zaczęła myśleć, iż pan domu wcale nie jest taki straszny. Po powrocie do miasta odbyło się wesele.

Sinobrody śmieje się u szczytu stołu w blasku świec, a młodsza z sióstr siedzi obok niego i przygląda mu się uważnie, wokół stołu siedzą inni goście.

Miesiąc po ślubie Sinobrody oznajmił żonie, że musi wyjechać na prowincję w ważnej sprawie i że wróci najwcześniej za sześć tygodni.

— Baw się dobrze, kiedy mnie nie będzie — powiedział. — Zaproś przyjaciółki, jedź z nimi na wieś, każ podawać, czego tylko dusza zapragnie.

Położył na stole ciężki pęk kluczy.

— Te są od dwóch wielkich składów. Te od złotej i srebrnej zastawy, której nie używamy na co dzień. Te od kufrów z pieniędzmi, te od szkatułek z klejnotami, a ten jeden otwiera wszystkie pokoje w domu.

Na koniec podał jej mały kluczyk.

— Ten otwiera gabinet na dole, na końcu galerii. Wchodź, gdzie chcesz, i otwieraj, co chcesz, ale do tej jednej komnaty wejść ci nie wolno. Jeśli ją otworzysz, mój gniew nie będzie miał granic.

Sinobrody podaje młodej żonie ciężki pęk kluczy, a w drugiej ręce unosi mały kluczyk; stoją naprzeciw siebie w widnej sali z wysokimi oknami.

Obiecała, że posłucha go we wszystkim. Sinobrody wsiadł do karety i odjechał.

Sąsiadki i przyjaciółki nie czekały na zaproszenie. Zbiegły się do młodej pani jeszcze tego samego dnia, bo od dawna chciały obejrzeć jej dom, a przy mężu bały się tam zaglądać.

Chodziły od pokoju do pokoju i nie posiadały się z zachwytu. Oglądały kobierce, łoża, kanapy i stoliki, i wielkie lustra w srebrnych ramach, w których widziały się od stóp do głów.

Gospodyni oprowadzała je i uśmiechała się, ale myślami była zupełnie gdzie indziej. Mały kluczyk nie dawał jej spokoju.

W końcu nie wytrzymała. Zostawiła gości na górze i zbiegła ukrytymi schodkami tak prędko, że dwa czy trzy razy o mało nie skręciła karku.

Przed drzwiami gabinetu przystanęła. Przypomniała sobie zakaz męża i pomyślała, że nieposłuszeństwo może ją drogo kosztować.

„Tylko zajrzę i zaraz zamknę”, pomyślała.

Włożyła kluczyk do zamka i drżącą ręką otworzyła drzwi.

Z początku nie widziała nic, bo okiennice były zamknięte. Potem oczy przywykły do mroku.

Pod ścianami leżały kobiety, które Sinobrody poślubił przed nią. Zabił je, jedną po drugiej. Teraz wiedziała, co się stało z jego żonami.

Ze strachu ledwo trzymała się na nogach. Kluczyk wypadł jej z ręki na podłogę splamioną krwią.

Podniosła go, zamknęła drzwi i wróciła na górę do swojego pokoju. Próbowała się uspokoić, ale serce biło jej jak oszalałe.

Dopiero wtedy zobaczyła, że na kluczyku została plama krwi. Wytarła ją raz, drugi, trzeci. Plama nie schodziła.

Przestraszona młoda żona siedzi przy stole i ściera szmatką ciemną plamę z kluczyka; obok pali się świeca, na blacie widać czerwone smugi.

Myła kluczyk w wodzie, szorowała piaskiem i kamieniem, a krew wracała. Klucz był zaczarowany: kiedy plama znikała z jednej strony, pojawiała się z drugiej.

Sinobrody wrócił tego samego wieczoru. W drodze dostał listy z wiadomością, że sprawa, w której jechał, rozstrzygnęła się po jego myśli.

Żona wyszła mu naprzeciw i robiła, co mogła, żeby pokazać, jak bardzo się cieszy z tak szybkiego powrotu. Tej nocy nie zmrużyła oka.

Rano mąż poprosił o klucze. Podała mu je, ale ręka drżała jej tak bardzo, że domyślił się wszystkiego.

— A gdzie klucz od gabinetu? — zapytał.

— Chyba został na górze, na moim stole — odpowiedziała.

— Przynieś mi go jeszcze dziś — powiedział Sinobrody.

Zwlekała, jak długo się dało, ale w końcu musiała pójść po kluczyk. Sinobrody obejrzał go pod światło.

— Skąd na nim ta krew? — zapytał.

— Nie wiem — odpowiedziała biedaczka, blada jak płótno.

— Nie wiesz? — powtórzył. — Za to ja wiem doskonale. Byłaś w gabinecie. Skoro tak, wejdziesz tam jeszcze raz i zostaniesz z tamtymi paniami na zawsze.

Rzuciła mu się do nóg, płacząc i prosząc o przebaczenie. Widok jej łez wzruszyłby kamień, ale serce Sinobrodego było twardsze od kamienia.

— Musisz umrzeć — powiedział. — I to zaraz.

— Skoro tak ma być — odparła przez łzy — daj mi chwilę, żebym się pomodliła.

— Masz pół kwadransa — rzekł Sinobrody. — Ani chwili dłużej.

Kiedy została sama, zawołała siostrę. Siostra miała na imię Anna.

— Anno, wejdź, proszę, na wieżę — poprosiła. — Bracia obiecali, że dziś nas odwiedzą. Jeśli ich zobaczysz, daj im znak, żeby się pospieszyli.

Anna wbiegła na sam szczyt wieży, a biedna żona co chwila wołała ku górze:

— Anno, siostro Anno, czy nikogo nie widać?

— Widzę tylko słońce na drodze i trawę, która się zieleni — odpowiedziała Anna.

W swojej komnacie, u stóp wąskich kamiennych schodów, młoda kobieta w niebieskiej sukni woła z niepokojem w górę, a za oknem pusta droga biegnie przez pola.

Na dole Sinobrody chodził tam i z powrotem z wielkim nożem w ręku.

— Schodź natychmiast, albo sam po ciebie przyjdę! — zawołał.

— Jeszcze chwileczkę! — odpowiedziała żona i zaraz zapytała ciszej:

— Anno, siostro Anno, czy nikogo nie widać?

— Widzę tylko słońce na drodze i trawę, która się zieleni — odpowiedziała Anna.

— Schodź natychmiast, albo sam po ciebie przyjdę! — zawołał Sinobrody znowu.

— Już idę! — odpowiedziała żona, a po chwili zapytała:

— Anno, siostro Anno, czy nikogo nie widać?

— Widzę tuman kurzu na drodze — odpowiedziała Anna.

— To nasi bracia?

— Niestety nie, siostro. To stado owiec.

— Długo mam jeszcze czekać? — zawołał Sinobrody.

— Jeszcze chwileczkę! — odpowiedziała żona, a potem zawołała:

— Anno, siostro Anno, czy nikogo nie widać?

— Widzę dwóch jeźdźców, ale są jeszcze bardzo daleko — odpowiedziała Anna.

A po chwili krzyknęła:

— Dzięki Bogu, to nasi bracia! Daję im znak, żeby się pospieszyli!

Sinobrody zaczął krzyczeć tak, że cały dom zatrząsł się w posadach. Żona zeszła na dół i upadła mu do nóg, zapłakana, z potarganymi włosami.

— To na nic — powiedział. — Musisz umrzeć.

Chwycił ją za włosy i podniósł nóż. Spojrzała na niego i poprosiła jeszcze o jedną chwilę.

— Nie — odparł. — Poleć duszę Bogu.

W tej samej chwili ktoś zaczął dobijać się do bramy tak mocno, że Sinobrody znieruchomiał.

Brama stanęła otworem i na dziedziniec wpadli dwaj jeźdźcy z dobytymi szablami. Sinobrody poznał braci swojej żony: jeden był dragonem, drugi muszkieterem.

Przez bramę wpadają dwaj jeźdźcy z dobytymi szablami, Sinobrody ucieka przez dziedziniec, a jego żona z rozpuszczonymi włosami siedzi bez sił na stopniu.

Rzucił się do ucieczki, ale dopadli go, zanim zdążył przebiec dziedziniec, i przebili go szablami. Tak Sinobrody zginął i nikt już nigdy nie musiał się go bać.

Biedna kobieta była tak słaba, że nie miała siły wstać i uściskać braci. Siedziała na stopniu i dopiero po długiej chwili kamień spadł jej z serca.

Okazało się, że Sinobrody nie zostawił po sobie żadnych krewnych, więc cały jego majątek przypadł żonie.

Część przeznaczyła na wiano dla Anny, która wkrótce wyszła za dobrego szlachcica. Za drugą część kupiła braciom stopnie kapitańskie.

Reszta została dla niej samej. Po jakimś czasie wyszła za mąż za człowieka zacnego i łagodnego, przy którym zapomniała o złych dniach przeżytych u boku Sinobrodego.

Jak oceniasz tę bajkę?

Opowiedziała na nowo Talerie, źródło: Contes de Perrault (otwiera się w nowym oknie) Domena publiczna

Podobne bajki

Rumpelsztyk

6 min czytania od 6 lat

Baba Jaga

9 min czytania od 6 lat

Kopciuszek

15 min czytania od 6 lat

Pinokio

27 min czytania od 6 lat

O tej bajce

Baśń o Sinobrodym napisał Charles Perrault. Wydrukował ją w 1697 roku paryski wydawca Claude Barbin w tomie, w którym znalazła się między „Czerwonym Kapturkiem” a „Kotem w butach”. Od kogo Perrault znał tę historię, żadne z przeczytanych przez nas źródeł nie mówi.

Nie czytasz u nas tekstu z 1697 roku, lecz baśń opowiedzianą na nowo współczesną polszczyzną według wydania z 1902 roku, które przygotował kanonik Pierre Féron. W tym wydaniu nie ma już wzmianki o urodzie sióstr ani o nocach bez snu na wsi, brakuje też obu morałów wierszem. Zostały w nim za to krwawa komnata i siostra Anna.

Pierwodruk z 1697 roku a wydanie Férona z 1902 roku

Pierwodruk (1697)Wydanie Férona (1902)
Dwie córki„doskonale piękne”bez słowa o urodzie
Oświadczynymatka ma wybrać, którą córkę mu oddabez wyboru matki
Tydzień na wsimłodzież z sąsiedztwa, noce bez snuani młodzieży, ani nocy bez snu
Zdanie młodszejbroda już nie tak sina, on bardzo zacnytylko że jest bardzo zacny
Komnatazakrzepła krew, ciała żon przy ścianachto samo, nic nie złagodzono
Ślub Annyz młodym szlachcicem, który dawno ją kochałpo prostu ze szlachcicem
Morałydwa, oba wierszemżadnego
Pokaż więcej
Anno, siostro Anno, czy nikogo nie widać? Widzę tylko słońce na drodze i trawę, która się zieleni
Charles Perrault, 1697: Anne, ma sœur Anne, ne vois-tu rien venir. / je ne vois rien que le soleil qui poudroye, et l’herbe qui verdoye.

Nasz Sinobrody

Bogaty człowiek z siną brodą prosi sąsiadkę o rękę jednej z jej dwóch córek, obojętnie której. Po tygodniu zabaw w jego wiejskim dworze młodsza zgadza się za niego wyjść; nie dlatego, że broda wydała jej się mniej sina, jak w pierwodruku, tylko dlatego, że pan domu przestał ją przerażać. Miesiąc po ślubie Sinobrody wyjeżdża na sześć tygodni, zostawia żonie wszystkie klucze i zabrania jej wchodzić do gabinetu na końcu galerii na dole. Żona otwiera jednak te drzwi, a na kluczyku zostaje krew, której nie da się zmyć, bo klucz jest zaczarowany. Mąż wraca jeszcze tego samego wieczoru, a nazajutrz rano poznaje po kluczyku, co zrobiła. Sinobrody daje jej pół kwadransa na modlitwę, tak jak u Perraulta, a siostra Anna wypatruje z wieży braci. Cały majątek Sinobrodego dziedziczy wdowa: daje z niego wiano Annie, kupuje braciom stopnie kapitańskie i sama wychodzi za dobrego człowieka.

W gabinecie leżą pod ścianami kobiety, które Sinobrody poślubił wcześniej i zabił jedną po drugiej. Nasz tekst mówi to wprost i wspomina krew na podłodze, ale nie opisuje, jak te kobiety zginęły. W finale Sinobrody chwyta żonę za włosy i podnosi nóż, ale w ostatniej chwili jej bracia, dragon i muszkieter, przebijają go szablami. Jeśli czytasz z dzieckiem, warto znać te sceny zawczasu.

Krewni tej baśni i jedna pomyłka

Bracia Grimm wydrukowali w 1812 roku własnego „Blaubarta” jako baśń numer 62. Według Boltego i Polívki usłyszeli go jesienią tego roku w Kasselu od rodziny Hassenpflugów. Sinobrody jest tam królem, siostry Anny nie ma wcale, żona ma trzech braci i na noc wkłada zakrwawiony złoty kluczyk w siano, bo według ludowej wiary siano wyciąga krew. W późniejszych wydaniach Grimmowie tej baśni już nie zamieścili. Zakazany pokój ma też ich baśń „Fitchers Vogel” (nr 46), w której w krew wpada nie klucz, lecz jajko.

Łatwo pomylić naszą baśń z książeczką Elwiry Korotyńskiej „Sinobrody. Baśń z 1001 nocy”, wydaną w Warszawie w 1933 roku. Korotyńska przeniosła akcję do pałacu bogatego kupca w mieście sąsiadującym z Arabią, a żonę nazwała Fatymą; siostra Fatymy ma na imię Anna, jak u Perraulta. Nasz Sinobrody pochodzi od Perraulta, więc nie ma w nim ani Fatymy, ani Arabii.

Źródła

Dawne wydania

Komentarz

Katalog

Dane sprawdziliśmy w tych źródłach 24 października 2026.

Kolorowanki do wydruku

Gdzie jeszcze znajdziesz tę bajkę