Przejdź do treści
Siedem czarnych kruków wzlatuje w wieczorne niebo nad chatą krytą strzechą; obok stoi studnia z kołowrotem, a w drzwiach mężczyzna z uniesioną ręką.

Siedem kruków

Bracia Grimm

8 min czytania od 6 lat

Siedmiu braci biegnie po wodę do chrztu siostrzyczki, a w przepychance dzban wpada im do studni. Rozgniewany ojciec woła, żeby się w kruki pozamieniali, i nad głową słyszy szum skrzydeł. Siostra długo nie wie, że ma braci, i dopiero od obcych słyszy, że to przez nią spotkało ich nieszczęście.


Pewien człowiek miał siedmiu synów, a córeczki wciąż ani jednej, choć bardzo o niej marzył. Wreszcie żona znów spodziewała się dziecka, a kiedy przyszło na świat, okazało się, że to dziewczynka.

Radość była wielka, ale maleństwo urodziło się drobne i słabiutkie. Bano się, że nie przeżyje, więc trzeba je było od razu ochrzcić z wody.

Ojciec posłał jednego z chłopców co sił w nogach do studni po wodę do chrztu. Pozostałych sześciu pobiegło razem z nim. Każdy chciał zaczerpnąć pierwszy, zaczęli się przepychać i dzban wpadł im do studni.

Stali potem nad cembrowiną i nie wiedzieli, co robić. Żaden nie miał odwagi wrócić do domu.

Ojciec czekał i czekał, a synów wciąż nie było. W końcu stracił cierpliwość.

— Pewnie znowu zapomnieli o wszystkim przy jakiejś zabawie, urwisy jedne! — zawołał.

Bał się, że córeczka umrze bez chrztu, i ze złości wyrwało mu się jeszcze jedno zdanie.

— Żeby się te chłopaki wszystkie w kruki pozamieniały!

Ledwie to powiedział, usłyszał nad głową szum skrzydeł. Podniósł wzrok i zobaczył siedem czarnych jak węgiel kruków, które poderwały się i odleciały daleko.

Rodzice nie mogli już cofnąć tego przekleństwa. Bardzo tęsknili za siedmioma synami, ale pocieszała ich córeczka. Szybko nabrała sił i z każdym dniem była piękniejsza.

Długo nie wiedziała nawet, że ma braci, bo rodzice starannie unikali tego tematu. Aż pewnego dnia przypadkiem usłyszała, jak ludzie mówią o niej, że owszem, ładna z niej dziewczyna, ale to przecież przez nią spotkało nieszczęście jej siedmiu braci.

Bardzo się tym zasmuciła. Poszła do ojca i matki i zapytała, czy naprawdę miała braci i co się z nimi stało.

Rodzice nie mogli już dłużej trzymać tego w tajemnicy. Opowiedzieli jej wszystko, ale zapewniali, że taki już był los, a ona niczemu nie zawiniła, bo przecież tylko przyszła na świat.

Dziewczynka jednak nie mogła przestać o tym myśleć. Dzień w dzień gryzło ją sumienie i była pewna, że to ona musi uwolnić braci. Nie zaznała spokoju, dopóki pewnego dnia nie wymknęła się potajemnie z domu i nie ruszyła w szeroki świat, żeby ich odszukać i uratować, choćby nie wiem ile miało ją to kosztować.

Zabrała ze sobą tylko pierścionek od rodziców na pamiątkę, bochenek chleba, gdyby zgłodniała, dzbanuszek wody, gdyby zachciało jej się pić, i mały stołeczek, żeby mogła przysiąść, kiedy się zmęczy.

Szła i szła, coraz dalej, aż doszła na sam koniec świata. Tam trafiła do Słońca, ale Słońce było zbyt gorące i straszne, a do tego pożerało małe dzieci. Dziewczynka czym prędzej uciekła.

Pobiegła do Księżyca, ale Księżyc był okropnie zimny, ponury i zły.

— Czuję, czuję ludzkie mięso! — mruknął, kiedy ją zauważył.

Uciekła więc szybko i dotarła do gwiazd. Gwiazdy przyjęły ją życzliwie i serdecznie, a każda siedziała na swoim własnym stołeczku. Wtedy wstała Jutrzenka i podała dziewczynce kurzą kosteczkę.

— Bez tej kosteczki nie otworzysz szklanej góry — powiedziała. — A w szklanej górze są twoi bracia.

Dziewczynka klęczy na trawie pod gwiaździstym niebem, a otoczona blaskiem Jutrzenka w jasnej szacie podaje jej cienką kosteczkę; gwiazdy siedzą na stołeczkach.

Dziewczynka owinęła kosteczkę starannie w chusteczkę i ruszyła dalej. Szła tak długo, aż stanęła u stóp szklanej góry.

Brama była zamknięta. Dziewczynka chciała wyjąć kosteczkę, ale kiedy rozwinęła chusteczkę, okazało się, że jest pusta. Zgubiła dar dobrych gwiazd.

Dziewczynka klęczy boso przed zamkniętą kutą bramą w szklanej ścianie, trzyma w dłoniach pustą chusteczkę i z niepokojem patrzy w górę.

Co teraz? Tak bardzo chciała uratować braci, a nie miała klucza do szklanej góry.

Wtedy dzielna siostrzyczka wzięła nożyk i odcięła sobie mały paluszek. Włożyła go w zamek i brama się otworzyła.

Kiedy weszła do środka, wyszedł jej naprzeciw malutki krasnoludek.

— Czego szukasz, dziecko? — zapytał.

— Szukam moich braci, siedmiu kruków — odpowiedziała.

— Panów kruków nie ma w domu — rzekł krasnoludek. — Ale jeśli chcesz na nich zaczekać, to wejdź.

Potem krasnoludek przyniósł krukom kolację na siedmiu talerzykach i w siedmiu kubeczkach. Siostrzyczka zjadła po okruszku z każdego talerzyka i wypiła po łyku z każdego kubeczka. A do ostatniego kubeczka wrzuciła pierścionek, który zabrała z domu.

W kryształowej grocie przy lampie oliwnej dziewczynka wrzuca pierścionek do kubeczka na długim stole z talerzykami, a brodaty krasnoludek zagląda przez drzwi.

Nagle usłyszała w powietrzu szum skrzydeł i świst wiatru.

— Panowie kruki wracają do domu — powiedział krasnoludek.

Dziewczynka szybko schowała się za drzwiami.

Kruki wleciały do środka, chciały jeść i pić, i każdy sięgnął po swój talerzyk i swój kubeczek. Wtedy jeden po drugim zaczęły pytać.

— Kto jadł z mojego talerzyka? Kto pił z mojego kubeczka? To były ludzkie usta.

Kiedy siódmy kruk wypił swój kubeczek do dna, potoczył się ku niemu pierścionek. Kruk przyjrzał mu się i poznał, że to pierścionek ojca i matki.

— Daj Boże, żeby była tu nasza siostrzyczka, wtedy bylibyśmy wolni! — powiedział.

Dziewczynka, która cały czas stała za drzwiami i nasłuchiwała, usłyszała to życzenie i wyszła z ukrycia. W tej samej chwili wszystkie kruki odzyskały ludzką postać.

W kryształowej sali dziewczynka ściska jednego z braci, który trzyma lampę, pozostali bracia stoją wokół, a na posadzce leżą czarne pióra.

Bracia ściskali i całowali siostrzyczkę, a potem cała ósemka rodzeństwa wesoło wróciła do domu.

Jak oceniasz tę bajkę?

Opowiedziała na nowo Talerie, źródło: Kinder- und Hausmärchen (otwiera się w nowym oknie) Domena publiczna

Podobne bajki

Pinokio

27 min czytania od 6 lat

Roszpunka

9 min czytania od 6 lat

O tej bajce

„Siedem kruków” spisali bracia Grimmowie. Po raz pierwszy wydrukowali tę baśń w 1812 roku w pierwszym tomie Kinder- und Hausmärchen, pod numerem 25 i pod tytułem „Die drei Raben”, czyli „Trzy kruki”. Według Grimmów pochodzi znad Menu, a Bolte i Polívka przypuszczają, że bracia usłyszeli ją od Marie w domu Wildów w Kassel.

W 1819 roku Grimmowie dali baśni nowy początek, wzięty z opowieści z Wiednia. Braci jest odtąd siedmiu, nie trzech, a synów przeklina już nie matka za grę w karty, lecz ojciec, kiedy nie wracają ze studni z wodą do chrztu. Nasz tekst powstał na podstawie siódmego wydania z 1857 roku, ostatniego z ręki samych Grimmów.

Pierwsze wydanie z 1812 roku i siódme z 1857 roku

1812: „Die drei Raben”1857: podstawa naszego tekstu
Braciatrzechsiedmiu
Kto przeklinamatkaojciec
Powódgrają w karty w niedzielę podczas nabożeństwanie wracają ze studni, bo wpadł do niej dzbanek
Siostrajuż jest i kocha bracirodzi się później, ludzie ją obwiniają
Na drogętylko stołeczekpierścionek, chleb, woda i stołeczek
Pierścionekzrzuca go kruk; dała go kiedyś najmłodszemu bratuod rodziców, na pamiątkę
Wierszyk krukówdwa wersytrzy wersy
Pokaż więcej
Kto jadł z mojego talerzyka? Kto pił z mojego kubeczka? To były ludzkie usta.
Grimmowie, 1857: wer hat von meinem Tellerchen gegessen? wer hat aus meinem Becherchen getrunken? das ist eines Menschen Mund gewesen.

Co robi nasz tekst

Opowiadamy całą fabułę z 1857 roku i niczego nie pomijamy. Dzbanek wpada do studni i synowie boją się wrócić do domu, a ojciec, przekonany, że zapomnieli o wszystkim przy zabawie, w złości rzuca przekleństwo. Kiedy dziewczynka usłyszy, że ludzie obwiniają ją o nieszczęście braci, rodzice zapewniają ją, że taki już był los i ona niczemu nie zawiniła. Słońce pożera małe dzieci, Księżyc czuje ludzkie mięso, a Jutrzenka daje dziewczynce kurzą kosteczkę, która ma otworzyć szklaną górę. Gdy kosteczka ginie, siostrzyczka odcina sobie mały paluszek i otwiera nim bramę. W ostatnim kubeczku siódmy kruk znajduje pierścionek rodziców i życzy sobie, żeby siostrzyczka znalazła się tutaj, bo wtedy bracia byliby wolni.

Zmieniliśmy tylko zakończenie. U Grimmów rodzeństwo ściska się i całuje nawzajem, u nas bracia ściskają i całują siostrzyczkę, a do domu wraca „cała ósemka rodzeństwa”, choć w tekście z 1857 roku żadnej liczby nie ma. Odcięty paluszek i Słońce, które pożera dzieci, mogą zaskoczyć malucha, ale nikt tu nie zostaje ukarany ani nie ginie, a wszyscy wracają szczęśliwie do domu.

Podobne baśnie

Sami Grimmowie zauważyli podobieństwo do swoich baśni „Sześć łabędzi” (KHM 49) i „Dwunastu braci” (KHM 9). Bolte i Polívka dodają, że w niektórych wersjach siostra musi jeszcze latami milczeć i szyć koszule; w naszej baśni tego nie ma. Grimmowie wskazują też baśń z „Pentameronu” Basilego, w której siedmiu braci staje się gołębiami, a ich siostra Cianna wędruje po świecie, żeby ich uwolnić. Bolte i Polívka wymieniają też kilka wersji polskich: w dwóch jest siedem kruków, w innych trzy ptaki, trzy kruki albo trzy orły, a w jednej spod Krakowa siedem bocianów.

„Dzikie łabędzie”, które też są w naszej bibliotece, to inna baśń, choć i tam bracia zamieniają się w ptaki, a siostra ich wybawia.

Źródła

Dawne wydania

Dane sprawdziliśmy w tych źródłach 4 listopada 2026.

Kolorowanki do wydruku

Gdzie jeszcze znajdziesz tę bajkę