Antoine Galland

Antoine Galland (1646–1715) był francuskim orientalistą, archeologiem i numizmatykiem. Baśni, przy których stoi jego nazwisko, nie wymyślił: przekładał je z arabskiego albo spisywał z cudzych opowieści. Księga tysiąca i jednej nocy nie ma autora, a Europa poznała ją dzięki dwunastu tomom jego Les mille et une nuits, wydawanym od 1704 do 1717 roku.

Urodził się w Rollot w Pikardii. Uczył się w Noyon, a potem w Paryżu greki i łaciny, przy okazji także trochę arabskiego. W 1670 roku wyjechał z ambasadą francuską do Stambułu, bo znał grekę, a od 1673 podróżował po Syrii i Lewancie, przepisując inskrypcje. Na Wschód wracał jeszcze dwa razy, w 1677 i 1679 roku, i zbierał tam zabytki dla gabinetu Colberta. W czasie tych podróży nauczył się arabskiego, tureckiego i perskiego, a Ludwik XIV mianował go królewskim antykwariuszem. Pomagał Barthélemy’emu d’Herbelotowi, a po jego śmierci w 1695 roku dokończył i w 1697 wydał jego Bibliothèque orientale. Od 1709 roku do końca życia wykładał arabski w Collège de France.

Do Księgi tysiąca i jednej nocy Galland doszedł przez Sindbada. W latach dziewięćdziesiątych XVII wieku trafił w Konstantynopolu na rękopis przygód Sindbada Żeglarza i w 1701 roku wydał je po francusku jako osobną książkę. Dopiero powodzenie tego tomu skłoniło go do przekładu całego zbioru z syryjskiego rękopisu z XIV albo XV wieku. Ali Baba i Aladyn mają inne pochodzenie: nie jest znana żadna ich arabska wersja starsza od przekładu Gallanda. Zapisał je z ust Hanny Diyaba, maronity z Aleppo, który w 1709 roku opowiedział mu z pamięci czternaście historii.

Galland dopasował przekład do gustu swoich czytelników. Usunął sceny erotyczne i wszystkie wiersze, więc jego tekst nie jest wiernym odbiciem arabskiego oryginału. Jego Noce trafiły we Francji na modę na baśnie, którą w latach dziewięćdziesiątych XVII wieku zapoczątkował jego przyjaciel Charles Perrault. Szybko obiegły też Europę: po angielsku ukazały się w 1706 roku, po niemiecku w 1712, a po polsku w 1768.